2.2.2. Konsekwencje stwierdzenia, że dokumentacja nie spełnia wymogów ustawowych

Podatnik naraża się na odpowiedzialność nie tylko wtedy, gdy nie przedstawi w odpowiednim terminie dokumentacji cen transferowych (dokumentacji transakcji z podmiotami powiązanymi), ale także wtedy, gdy taka dokumentacja jest niekompletna lub wadliwa. Tak rozumiana nierzetelność dokumentacji może mieć dwojaki charakter i oznacza albo sporządzenie przez podatnika niekompletnej, nierzetelnej lub zawierającej błędy dokumentacji cen transferowych, albo sporządzenie przez podatnika dokumentacji zawierającej dane niezgodne z rzeczywistością.

W tym kontekście warto odwołać się do orzecznictwa sądowego. Sądy administracyjne twierdzą, że dokumentacja podatkowa dotycząca transakcji z podmiotami powiązanymi jest podstawowym źródłem dowodowym zawierającym informacje, które umożliwiają przeprowadzenie analizy istoty działań gospodarczych oraz dokonanie ich oceny wskazującej, czy wynagrodzenie w transakcji zawartej pomiędzy podmiotami powiązanymi zostało ustalone na poziomie rynkowym, czyli nieróżniącym się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty. Dokumentacja podatkowa ma chronić podatnika przed sankcjami, w związku z tym nie może zostać przygotowana nierzetelnie i przedstawiona w niekompletny sposób.

Za niekompletną dokumentację uznaje się więc taką, która nie spełnia wymogów oraz nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w przepisach dotyczących dokumentowania cen transferowych. Ciekawie na tym tle prezentuje się wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 26 lipca 2012 r. (I SA/Wr 706/12), w którym sąd uznał, że ustawa o podatku dochodowym nie reguluje sytuacji, w której podatnik przedstawia dokumentację, ale niekompletną. Dlatego można – zdaniem sądu – uznać, że albo podatnik wykonał formalnie swój obowiązek, chociaż nienależycie, albo można zająć stanowisko, że obowiązku tego nie wykonał, bowiem przedłożył organowi jedynie część dokumentacji podatkowej wymaganej przepisami o dokumentacji cen transferowych, co skutkuje zastosowaniem sankcji w sytuacji, gdy organy podatkowe oszacowały dochód.

W konsekwencji sąd uznał, że można stwierdzić, iż nierzetelna dokumentacja podatkowa to taka, która jest przedstawiona niezgodnie ze stanem rzeczywistym oraz nie posiada wszystkich niezbędnych elementów określonych w ustawie o podatku dochodowym. Dokumentacja przygotowana nierzetelnie nie zawiera wyczerpujących informacji na temat zrealizowanych transakcji objętych obowiązkiem dokumentacyjnym.

Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny uznał w wyroku 10 stycznia 2012 r. (II FSK 1319/10), że błędny jest pogląd, iż każda dokumentacja uchroni przed sankcyjną stawką podatku. W opinii sądu nie można zakładać, że dla wypełnienia obowiązku w przypadku dokumentacji cen transferowych wystarczy sam fakt przedstawienia dokumentacji przez podatnika, niezależnie od jej merytorycznej treści. Konieczna jest dokumentacja spełniająca warunki określone w przepisach, a nie jakakolwiek dokumentacja o dowolnej treści. Dokumentacja pozbawiona wad to taka, która w sposób kompleksowy i szczegółowy opisuje kluczowe aspekty transakcji.

W orzecznictwie sądowym często zdarza się, że sąd kwestionuje dokumentację podatnika, gdyż jedynie w sposób ogólny i opisowy zaprezentowała poszczególne punkty. Nie jest w niej przeprowadzona jakakolwiek analiza ekonomicznych skutków zawieranych transakcji oraz nie zostały wyliczone przyszłe efekty finansowe wynikające ze współpracy z podmiotami powiązanymi. Celem dokumentacji podatkowej jest natomiast umożliwienie organom podatkowym weryfikacji, czy ceny w transakcjach między podmiotami powiązanymi są rynkowe, czy nie. Jeśli dokumentacja takiego celu nie spełnia, to może być kwestionowana jej prawidłowość i kompletność.

W kontekście kompletności dokumentacji  podatkowej  transakcji  z  podmiotami  powiązanymi  musimy  pamiętać, że obowiązujące od 2017 roku przepisy szczegółowo określają, co powinna zwierać  ta  dokumentacja  oraz  jak bardzo  szczegółowe  powinny  być  informacje  sporządzane  na  poszczególnych  poziomach  (lokalnym,  grupowym i międzynarodowym). Za niewadliwą może zatem być dziś uznana tylko taka dokumentacja, która jest kompletna (zawiera wszystkie wskazane w przepisach elementy), szczegółowa oraz zgodna z rzeczywistością.

Jest to tym bardziej istotne, że – jak już to wskazano – zdaniem sądów możliwe jest zastosowanie sankcyjnej, 50% stawki podatku nie tylko w przypadku braku dokumentacji, ale także gdy dokumentacja ta jest niekompletna.

Dodatkowo, w przypadku gdy dokumentacja jest wadliwa lub nierzetelna, podatnik naraża się także na sankcje wynikające z kodeksu karnego skarbowego.

 

Powrót do spisu treści ⇒

Zapisz się do newslettera

Będziesz otrzymywać informacje o nowych artykułach, usługach oraz alertach.

Zapoznałem się z informacją prawną oraz warunkami użytkowania publikacji

FreshMail.pl