Dobrowolne umorzenie udziałów za wynagrodzeniem wymaga dokumentacji TP

Dobrowolne umorzenie udziałów za wynagrodzeniem stanowi transakcję. To oznacza, że podatnik będzie musiał sporządzić dokumentację cen transferowych – uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej.

Sprawa, którą zajmował się szef KIS dotyczyła rozstrzygnięcia czy do otrzymanego wynagrodzenia z tytułu umorzenia dobrowolnego posiadanych w spółce udziałów będą miały zastosowanie przepisy art. 9a ust. 1 pkt 1 oraz art. 11 ust. 1, ust. 4 ustawy o CIT.

Aby te wątpliwości rozstrzygnąć w pierwszej kolejności należało ustalić zakres znaczeniowy pojęcia „transakcja”. Chodzi bowiem o ustalenie, czy dobrowolne umorzenie udziałów za wynagrodzeniem mieści się w pojęciu transakcja.

Ważna definicja

Pojęcie „transakcja” nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Inne akty prawa podatkowego również go nie definiują. Definicji takiej nie zawierają także przepisy prawa cywilnego. Jednak pojęcie „transakcji” z art. 9a ust. 1 ustawy o CIT ma już ugruntowane znaczenie zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie. Wskazuje się mianowicie przy interpretacji jego znaczenia na konieczność odwołania się do reguł języka polskiego i sięgnięcia do definicji słownikowych, zgodnie z którymi „transakcja” rozumiana jest jako „zawarcie umowy, zwłaszcza handlowej dotyczącej kupna lub sprzedaży; układ, porozumienie jako wynik rokowań” (tak P. Małecki, M. Mazurkiewicz, pkt IV.2 w Komentarz do art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, publ. LEX/el, znaczenie to przyjęto za Słownikiem języka polskiego PWN). W cytowanej publikacji wskazano również, że w ujęciu słownikowym „transakcja” to operacja handlowa albo bankowa typu kupno – sprzedaż, ale na większą skalę także porozumienie, układ w jakiejś sprawie, które jest wynikiem rokowań, przetargów i ustępstw.

Według Dyrektora KIS pojęcie transakcji w rozumieniu art. 9a ustawy o CIT należy rozpatrywać jednak przede wszystkim w kontekście celu tej regulacji. Powinno zatem obejmować wszelkiego rodzaju operacje i czynności dokonywane przez podmioty powiązane oraz wszelkie świadczenia i przepływy między nimi. Pojęcie transakcji dotyczy obrotu dobrami i usługami, nie ogranicza się jednak tylko do ich sprzedaży bądź kupna.

W ramach analizowania pojęcia transakcji należy posługiwać się jak najszerszą definicją, zgodnie z którą za transakcję należy przyjąć wszelkiego rodzaju czynności prawne powodujące przeniesienie własności dóbr. Zgodnie bowiem z uzasadnieniem ustnym do wyroku NSA z 8 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 4000/13: „transakcje mające charakter umów transferu dóbr, pieniędzy i innych wartości należy uznać za transakcje, o których mowa w art. 9a ustawy o CIT”.

Ponadto do ustalenia co stanowi transakcję należy stosować przepisy § 3 ust. 3 rozporządzenia ministra finansów z 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (Obwieszczenie MF z 26 czerwca 2014 r., poz. 1186). Zgodnie ze wskazanym przepisem szacowanie obejmuje w szczególności wszelkiego rodzaju transakcje, w wyniku których dochodzi do przeniesienia własności lub przekazania do używania dóbr materialnych i niematerialnych oraz udzielania pożyczek (kredytów) i świadczenia usług oraz realizacji wspólnych przedsięwzięć, o których mowa w § 23.

Dobrowolne umorzenie

Biorąc pod uwagę przedstawioną wykładnię Dyrektor KIS stwierdził, że dobrowolne umorzenie udziałów za wynagrodzeniem – stanowi transakcję. Będzie to skutkować tym, że podatnik będzie zobowiązany do sporządzenia dokumentacji podatkowej (tzw. dokumentacji cen transferowych), o której mowa art. 9a ust. 1 ustawy o CIT. W konsekwencji art. 9a ust. 1 pkt 1 oraz art. 11 ust. 1 oraz ust. 4 ww. ustawy znajdą zastosowanie w przypadku dobrowolnego umorzenia udziałów za wynagrodzeniem.

Wątpliwości

Problematyka cen transferowych i zasięgu jej regulacyjnego oddziaływania ma, co najmniej od 2016 r., naturę bardzo dynamiczną. Zmieniało się zarówno brzmienie samych przepisów ustawy o CIT, jak i ich interpretacja naznaczona tendencją do rozszerzającego rozumienia zakresu przedmiotowego. W przeszłości obowiązek dokumentacyjny odnoszono do czynności pojmowanych zdecydowanie węziej tj. transakcji rozumianych jako czynności cywilno-prawne. W takim ujęciu umorzenie udziałów jako czynność z obszaru prawa handlowego nie mieściłoby się w zakresie przedmiotowym przepisów o cenach transferowych, podobnie jak wniesienie wkładu na objęcie udziałów w spółce. Obecny kształt art. 9a wprowadza jednak obok sprawiającego trudność wykładniczą pojęcia „transakcji” bardzo pojemną kategorię „innych zdarzeń ujmowanych w roku podatkowym w księgach rachunkowych”. W tym kontekście należy stwierdzić, że dokonana przez szefa KIS interpretacja pojęcia transakcji jako obejmującego dobrowolne umorzenie udziałów może budzić wątpliwości. Mimo to, jeżeli rozliczenie umorzenia udziałów spełnia kryteria progowe z art. 9a, należy istotnie uznać, że podlega obowiązkowi dokumentacyjnemu, przy czym raczej jako „inne zdarzenie” ujęte w księgach rachunkowych spółki umarzającej udziały.

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16 kwietnia 2018 r. (nr 0114-KDIP2-2.4010.139.2018.1.AZ).

Masz pytanie? Skontaktuj się z autorem

Zapisz się na newsletter

Otrzymasz informacje o nowych artykułach, usługach oraz alertach.

Zapoznałam/em się i akceptuję politykę prywatności

FreshMail.pl