Zakres powiązań i ich interpretacja

1.           Ceny transferowe 1

1.1.        Definicja powiązań przedsiębiorstw na gruncie cen transferowych

Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 1, 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT), powiązania między przedsiębiorstwami występują, jeżeli osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego przedsiębiorstwa. Zapis ten dotyczy zarówno podmiotów posiadających miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Polski (podmioty krajowe), jak i podmiotów spoza terytorium Polski (podmioty zagraniczne).

Powiązania między przedsiębiorstwami występują również w sytuacji, w której ta sama osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i zagranicznym, lub w ich kontroli albo posiada udział w kapitale tych podmiotów (art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT).

Podobne zasady obowiązują również w przypadku relacji wyłącznie pomiędzy podmiotami krajowymi (art. 11 ust. 4).

Posiadanie udziału w kapitale innego podmiotu, oznacza sytuację, w której dany podmiot bezpośrednio lub pośrednio posiada w kapitale innego podmiotu udział nie mniejszy niż 25%, przy czym do końca roku podatkowego 2016 próg ten wynosił 5% (art. 11 ust. 5a ustawy o CIT).

Określając wielkość udziału pośredniego, jaki podmiot posiada w kapitale innego podmiotu, przyjmuje się zasadę, że jeżeli jeden podmiot posiada w kapitale drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości; jeżeli wartości te są różne, za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się wartość niższą (art. 11 ust. 5b ustawy o CIT).

Mając powyższe na uwadze, za przedsiębiorstwa powiązane uznaje się przedsiębiorstwa w następujących sytuacjach:

a) Powiązania międzynarodowe

  1. osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka niemająca osobowości prawnej, mająca miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Polski (podmiot krajowy) bierze bezpośrednio lub pośrednio udział w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym poza terytorium Polski (podmiot zagraniczny),
  2. podmiot krajowy bierze bezpośrednio lub pośrednio udział w kontroli nad podmiotem zagranicznym,
  3. podmiot krajowy posiada bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25-procentowy udział w kapitale podmiotu zagranicznego (uwaga: do końca roku podatkowego 2016, limit udziału, od którego podmioty uznawano za powiązane wynosił 5%),
  4. podmiot zagraniczny bierze bezpośrednio lub pośrednio udział w zarządzaniu podmiotem krajowym,
  5. podmiot zagraniczny bierze bezpośrednio lub pośrednio udział w kontroli nad podmiotem krajowym,
  6. podmiot zagraniczny posiada bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25-procentowy udział w kapitale podmiotu krajowego (uwaga: do końca roku podatkowego 2016, limit udziału, od którego podmioty uznawano za powiązane wynosił 5%),
  7. ten sam podmiot równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym,
  8. ten sam podmiot równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w kontroli nad podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym,
  9. ten sam podmiot równocześnie posiada bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25-porcentowy udział w kapitale podmiotu krajowego i podmiotu zagranicznego (uwaga: do końca roku podatkowego 2016, limit udziału, od którego podmioty uznawano za powiązane wynosił 5%).

b) Powiązania krajowe

  1. podmiot krajowy bierze bezpośrednio lub pośrednio udział w zarządzaniu innym podmiotem krajowym,
  2. podmiot krajowy bierze bezpośrednio lub pośrednio udział w kontroli nad innym podmiotem krajowym,
  3. podmiot krajowy posiada bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25-procentowy udział w kapitale innego podmiotu krajowego (uwaga: do końca roku podatkowego 2016, limit udziału, od którego podmioty uznawano za powiązane wynosił 5%),
  4. ten sam podmiot równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w zarządzaniu podmiotami krajowymi,
  5. ten sam podmiot równocześnie bezpośrednio lub pośrednio bierze udział w kontroli podmiotów krajowych,
  6. ten sam podmiot równocześnie posiada bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 25-porcentowy udział w kapitale podmiotów krajowych (uwaga: do końca roku podatkowego 2016, limit udziału, od którego podmioty uznawano za powiązane wynosił 5%),
  7. pomiędzy podmiotami krajowymi występują powiązania rodzinne,
  8. pomiędzy podmiotami krajowymi występują powiązania wynikające ze stosunku pracy,
  9. pomiędzy podmiotami krajowymi występują powiązania majątkowe,
  10. pomiędzy osobami pełniącymi w podmiotach krajowych funkcje zarządcze lub kontrolne albo nadzorcze występują powiązania rodzinne, wynikające ze stosunku pracy albo majątkowe,
  11. którakolwiek osoba łączy funkcje zarządzające lub kontrolne albo nadzorcze w podmiotach krajowych.

c) Przykłady pośrednich powiązań kapitałowych

Przykład 1:

Spółka A posiada 100% udziałów w spółce B, która posiada 25% udziałów w spółce C. W takiej sytuacji, Spółka A posiada całościowy, bezpośredni udział w kapitale spółki B oraz pośredni udział w kapitale spółki C (w wysokości 25%).

Przykład 2:

Spółka A posiada 50% udziałów w spółce B, która posiada 30% udziałów w spółce C. Dodatkowo Spółka A posiada również 100% udziałów w spółce D. W takiej sytuacji, Spółka A jest bezpośrednio powiązana ze spółkami B oraz D. Pomiędzy spółkami B i D również istnieje powiązanie (ten sam udziałowiec – spółka A). Powiązanie pośrednie istnieje także między spółką A oraz C (powiązanie pośrednie 30%), a także między spółką C oraz D (ten sam udziałowiec – spółka A).

Przykład 3:

Spółka A posiada 50% udziałów w spółce B, która posiada 30% udziałów w spółce C. Dodatkowo Spółka A posiada również 100% udziałów w spółce D, która ma 60% udziałów w spółce E. W takiej sytuacji, Spółka A jest bezpośrednio powiązana ze spółkami B oraz D, natomiast spółka B jest bezpośrednio powiązana ze spółką C. Podobnie bezpośrednio powiązana są spółki D i E. Pomiędzy spółkami B i D istnieje powiązanie pośrednie (ten sam bezpośredni udziałowiec – spółka A). Powiązanie pośrednie istnieje także między spółką A oraz C (powiązanie pośrednie 30%), jak i między spółką C oraz D (ten sam udziałowiec – spółka A) oraz między spółką C i E (ten sam udziałowiec pośredni – spółka A).

Przykład 4 – powiązania funkcyjne (zarządcze/kontrolne):

Osoba A jednocześnie zasiada w zarządzie spółki B i w radzie nadzorczej spółki C. W takiej sytuacji spółki B oraz C są podmiotami powiązanymi. Należy mieć na uwadze, iż powiązania kapitałowe i funkcyjne mogą występować w danej grupie jednocześnie.

1.2.        Znaczenie powiązań na gruncie przepisów o cenach transferowych

a) Obowiązek stosowania cen rynkowych w transakcjach z podmiotami powiązanymi (zasada ceny rynkowej).

b) Obowiązek badania cen rynkowych oraz porównywania cen stosowanych w transakcjach z podmiotami powiązanymi do cen rynkowych (benchmarking study).

c) W przypadku występujących odchyleń od cen rynkowych – ryzyko doszacowania podatnikowi dochodu przez organy podatkowe.

d) Obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych dla transakcji z podmiotami powiązanymi po przekroczeniu określonych limitów. W przypadku doszacowania przez organy podatkowe podatnikowi dochodu na transakcji, dla której podatnik nie posiada dokumentacji cen transferowych, zawierającej wszystkie wymagane prawem elementy – różnica między dochodem wykazanym przez podatnika a dochodem doszacowanym przez organ podatkowy podlega opodatkowaniu sankcyjną 50-procentową stawką podatku CIT. Ponadto, brak dokumentacji cen transferowych naraża osoby odpowiedzialne w przedsiębiorstwie za rozliczenia podatkowe na ryzyko odpowiedzialności karnej skarbowej.

e) Obowiązek raportowania o transakcjach i innych zdarzeniach gospodarczych z podmiotami powiązanymi (formularz CIT-TP dołączany do rocznego zeznania podatkowego CIT-8, począwszy od roku podatkowego 2017) – dotyczy podatników, osiągających przychody lub koszty powyżej 10 mln EUR rocznie.

f) Obowiązek składania pisemnego oświadczenia o sporządzeniu dokumentacji podatkowej dla transakcji z podmiotami powiązanymi. Oświadczenie takie będzie dołączane do rocznego zeznania podatkowego (CIT-8), począwszy od zeznania podatkowego za rok 2017.

[1] Podstawa prawna: art. 9a, art. 11, art. 19 ust. 4, art. 27 ust. 6 ustawy o podatku CIT (Dz.U.2016.1888 t.j.) oraz Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (Dz.U.2014.1186).

Podobne zasady w zakresie cen transferowych obowiązują również na gruncie podatku PIT.

Na gruncie prawa unijnego obowiązuje tzw. miękkie prawo, tj. wytyczne i rekomendacje – Wytyczne Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD w sprawie cen transferowych (OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations) oraz tzw. plan działań BEPS (od ang. Base Erosion and Profit Shifting Action Plan).

 

1 Podstawa prawna: art. 9a, art. 11, art. 19 ust. 4, art. 27 ust. 6 ustawy o podatku CIT (Dz.U.2016.1888 t.j.) oraz Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (Dz.U.2014.1186). Podobne zasady w zakresie cen transferowych obowiązują również na gruncie podatku PIT. Na gruncie prawa unijnego obowiązuje tzw. miękkie prawo, tj. wytyczne i rekomendacje – Wytyczne Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD w sprawie cen transferowych (OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations) oraz tzw. plan działań BEPS (od ang. Base Erosion and Profit Shifting Action Plan).

Zapisz się do newslettera

Będziesz otrzymywać informacje o nowych artykułach, usługach oraz alertach.

Zapoznałem się z informacją prawną oraz warunkami użytkowania publikacji

FreshMail.pl